روش درمان ارتودنسی به این صورت است که دستگاههای ارتودنسی به دندانها فشار وارد میکنند تا آنها را به محل درست خودشان هدایت کنند. به همین خاطر نمیتوانیم به طور قطعی بگوییم که ارتودنسی یک روش درمانی کاملاً بدون درد است.
برخی افراد حاضر نیستند درد کمی که در روزهای ابتدایی این درمان وجود دارد را تحمل کنند، به همین خاطر از این روش درمانی خودداری میکنند. زمانی که درمان ارتودنسی توسط یک متخصص خوب و کاربلد انجام شود و بیمار هم به توصیههای او عمل کند، ارتودنسی میتواند تاثیر خوبی ایجاد کند.
اگر درمان ارتودنسی به تعویق بیفتد، احتمال دارد که برای رفع کردن ناهنجاریهای دندان و دهان به عمل جراحی نیاز باشد. درمان با روش جراحی همیشه درد بیشتری دارد و برای انجام آن باید هزینههای بیشتری را پرداخت کنید.
علت درد ارتودنسی چیست؟
اکثر افرادی که تحت درمان ارتودنسی قرار میگیرند، برای مرتب کردن دندانهای خود از براکتهای ارتودنسی ثابت استفاده میکنند. این براکتها معمولاً جنس سرامیک فولاد و یا پرسلن دارند.
براکتها با استفاده از فشار ملایمی که به دندانها وارد میکنند، باعث مرتب کردن آنها میشوند. برخی بیماران ممکن است که به روش درمانی ارتودنسی حساسیت نشان داده و یا لثههای آنها دچار قرمزی شود.
میزان درد و ناراحتی که هر فرد در روش درمان ارتودنسی تحمل میکند، به روش درمان و فیزیولوژی فرد بیمار بستگی دارد. معمولا استفاده از براکتها نباید در طول درمان ارتودنسی برای بیمار درد و یا ناراحتی ایجاد کند، اما در برخی مواقع و در ابتدای کار ممکن است که در هنگام استفاده از این روش درمانی، دهان فرد دچار احساس درد و ناراحتی شود.
براکتهای ممکن است که بر روی لثهها و یا روی لبها کمی درد ایجاد کند. این درد موقتی بوده و سریعاً رفع میشود. در برخی مواقع درد حس شده غیر طبیعی است که باید علت آن را بررسی کرد.
با بررسی علت دردی که ناشی از براکتهای ارتودنسی است، شما متوجه میشوید که چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنید. عمدهترین دردهایی که از براکتهای ارتودنسی حس میکنیم شامل:
احساس درد در زمان جویدن غذا
یکی از اصلیترین دلایلی که باعث درد گرفتن دندانها بعد از انجام ارتودنسی میشود، بیتوجهی به ممنوعیتهای غذایی و رژیمهای غذایی افراد است. این موضوع کاملاً طبیعی است که شما وقتی براکتهای ارتودنسی را به تازگی نصب کردهاید، نمیتوانید مواد غذایی سفت و سخت را بجوید.
به همین خاطر در طول درمان ارتودنسی باید از مواد غذایی با بافت نرم استفاده نمایید تا آسیبی به ارتودنسی شما وارد نشده و احساس درد نکنید.
لق شدن یا شکستن براکتها
یکی دیگر از علائمی که باعث ایجاد درد در دندان بعد از درمان ارتودنسی میشود، میتوانیم به شکستن و یا احتمال لق شدن براکتها اشاره کنیم.
در این شرایط بهتر است که بیمار در اسرع وقت به متخصص دندانپزشک مراجعه کند. به طور حتم جویدن مواد غذایی با براکت ارتودنسی که شکسته شدهاند، کاری دردناک و دشوار برای بیمار خواهد بود.
شروع حرکت دندانها
زمانی که درمان ارتودنسی شروع شد و دندانپزشک براکتها را بر روی دندان بیمار نصب کرد، بعد از گذشت چند روز دندانها به تدریج تحت فشار قرار میگیرند. این موضوع باعث میشود که بیمار درد و ناراحتی کمی را تجربه کند که یک امر کاملاً طبیعی است.
در این موقع دندانها در حال هدایت شدن به محل مناسب خودشان هستند تا بتوانند به صورت صاف و مرتب در کنار هم قرار بگیرند. معمولاً ارتودنتیست ها برای اینکه در این مرحله میزان درد ناشی از ارتودنسی را کاهش دهند، به بیماران داروهای مسکن تجویز میکنند.
تنظیمکردن براکتها
گاهی اوقات درد ارتودنسی به این خاطر است که براکت ارتودنسی کمی سفت شده و یا به آنها قوس دادهاند. این موضوع کاملاً طبیعی است که شما در قسمت لثه و دندانهای خود احساس درد داشته باشید.
شدت درد ارتودنسی به چه عواملی بستگی دارد؟
متخصصین ارتودنسی به این باور هستند که درد ارتودنسی به عوامل مختلفی مثل میزان نیروی اعمال شده، جنس بریس ها، میزان تحمل درد هر بیمار، وضعیت عاطفی، تجربههای قبلی بیمار و میزان استرس بستگی دارد.
در واقع نیروهایی که به دندانها وارد میشود، در ارتباط با واکنشهای التهابی را ایجاد میکند، در نتیجه در محیط دندان این واکنش را به صورت درد میتوانید حس کنید. این واکنش باعث میشود که بعد از اعمال نیروی ارتودنسی در جریان خون تغییری ایجاد شود.
بین سلامت روانی یماران و درک درد ارتودنسی رابطهای وجود دارد که توسط برخی از محققین مورد توجه قرار گرفته است. در واقع حساسیت فیزیولوژیکی و روانی افراد میتواند در شدت ناراحتیهای بافت ناشی از اثرات فیزیکی دستگاه جنسی عامل قوی شناخته شود.
در نتیجه دردی که بیمار احساس میکند، تنها به خاطر نیروی اعمال شده ارتودنسی به دندانها نیست. این درد به میزان سلامتی افراد هم میتواند مربوط باشد. مطالعه موردی در این زمینه انجام شده است که حدود ۹۵ درصد از بیماران در طول درمان ارتودنسی تجربه درد را گزارش کردهاند.
درد ارتودنسی در طول ۴ ساعت شروع شده و در ۲۴ ساعت بعدی بیشتر میشود و در طی ۷ روز میزان درد کمتر خواهد شد. میزان درد به موارد زیر بستگی دارد:
مقدار نیرویی که روی دندانها اعمال میشود
- میزان تحمل افراد
- وضعیتی که دندانها و فک بیمار دارد
- سن بیمار
- نوع درمان انجام شده
انواع درد ارتودنسی
همانطوری که قبلاً به آن اشاره کردیم، ممکن است بیماران بعد از دو یا چند روز از نصب بریزس ها دردی احساس کنند. اما به مرور این دردها کم شده و مثل روزهای اول سخت و آزاردهنده نیست.
برخی از افراد ممکن است نسبت به بریس های ارتودنسی حساسیت بیشتری نشان داده و یا عوارضی آنها دردناکتر باشد. انجام ارتودنسی ممکن است عوارض جانبی مختلفی به همراه داشته باشند که این عوارض شامل موارد زیر میباشد:
- احساس درد در دندان ها
- حساسیت لثه ها
- احساس درد در فک
- به سختی غذا خوردن
- احساس سردرد
درد ارتودنسی در بازههای زمانی مختلف
بیماران در بازههای زمانی مختلف بعد از درمان ارتودنسی دردی را حس میکنند که این دردها در مواقع زیر است:
هنگام نصب بریس
زمانی که براکتها و سیمها نصب شدند، معمولاً یک ساعت طول میکشد. ممکن است این زمان کوتاهتر و یا طولانیتر هم باشد و این موضوع به یک سری شرایطی بستگی دارد. اما این مرحله کاملاً بدون درد است.
چیزی که در این جلسه اتفاق میافتد، چسباندن براکتها به روی دندانها با کمک چسب مخصوص است. با کمک چسب مخصوص باند دندان و براکتها را سفت و سخت میکنند. حال از روی براکتها سیمهایی رد میکنند تا آنها را محکمتر کنند.
به نظر شما این مرحله از ارتودنسی درد دارد؟ پاسخ خیر است. شما در مرحله اول درمان ارتودنسی دردی حس نمیکنید و اگر دردی وجود داشت، کمی روی دندانها احساس فشار خواهید کرد. ممکن است این درد در طول جلسه شما را ناراحت کند، اما در حالت شدیدی این درد حس نمیشود.
بعد از نصب بریس ها
مرحله بعدی مرحله بعد از نصب ارتودنسی است که ممکن است روی دندانهایتان کمی احساس فشار کنید. این موضوع میتواند در طول جلسه باعث ناراحتی شما شود. در واقع بعد از نصب بریس ها کمی احساس درد و فشار خواهید کرد.
این درد مربوط به چند ساعت بعد از نصب است و یک امر کاملاً طبیعی میباشد. از آنجایی که دهان و دندانهای شما هنوز به بریس ها عادت نکردهاند، باید کمی بگذرد تا نسبت به آن حس طبیعی داشته باشید.
چون برای بار اول است که دندانهای شما شروع به حرکت کرده و در آنها فشاری را حس خواهید کرد. مواقع باز کردن دهان و یا جویدن غذا هم ممکن است برایتان کمی دشوار شود. این مرحله از درد ارتودنسی چه مقدار طول میکشد؟
این درد از چند روز تا نهایت یک هفته طول خواهد کشید. البته در این مدت میتوانید برای تسکین درد از روشهای مختلفی استفاده کنید. معمولاً بین هر چهار تا ۶ هفته یک بار شما باید به ارتودنتیست ها مراجعه کنید تا دستگاه ارتودنسی شما را تنظیم و یا سفت کنند.
بعد از ویزیتها هم ممکن است تا یکی دو روز کمی احساس فشار و یا کشش داشته باشید که کمی با درد متفاوت است.
پس از برداشتن بریس ها
وقتی بریس روی دندانهایتان برداشتید، احساس عجیبی خواهید داشت. بعد از برداشتن بریس ها دیگر این دستگاهها در دهان شما نیستند و نیازی به آنها ندارید. از طرف دیگر ظاهر دندانها تغییر کرده و وقتی زبانتان را بر روی آنها میکشید، احساس کاملاً جدیدی خواهید داشت.
این حس جدید و تازه است و هیچگونه دردی ندارد. در این مرحله لازم نیست که نگران باشید. آیا در ارتودنسی درد دارد یا نه و یا اینکه درد ارتودنسی چند روز است؟ چون که هیچ دردی را در این مرحله حس نخواهید کرد.
در صورت بروز درد ارتودنسی چه اقدامی لازم است؟
شما برای مدت بیش از چند روز ممکن است دچار درد ارتودنسی باشید. ابتدا باید تا مدتی به متخصص ارتودنسی خودتان مراجعه کنید تا از طریق روشهایی مثل تصویربرداری اشعه ایکس علت درد مشخص شود.
اکثر مواقع این درد جز موارد اورژانسی ارتودنسی محسوب نمیشود و تنها با انجام تنظیمهای جدیدی که روی دستگاهتان انجام میدهند، درد و فشار دندانها تا حد زیادی برطرف خواهد شد.
البته فردی که تحت درمان قرار گرفته است، باید به طور منظم برای بررسی و تنظیم سیم و براکت ارتودنسی به متخصص مربوطه مراجعه کند. این موضوع باعث جلوگیری از دردهای ناگهانی در هفتههای اولیه درمان میشود.
اگر بر روی لثهها و یا لبها زخمی وجود داشت، شما باید به دندانپزشک مراجعه کنید. معمولاً دندانپزشک در روزهای اولیه از درمان ارتودنسی سعی میکند برای مقابله با این مشکل برای شما داروهای مسکن تجویز کند.
علاوه بر درمان دندانپزشکی در ارتودنسی که توسط متخصصین قابل انجام است، بیمار موظف است تا در طول درمان ارتودنسی به ویژه در زمانی که با درد در ناحیه دندان مواجه شده، رژیم غذایی مناسبی داشته باشد. فرد باید از خوردن غذاهای سفت و یا غذایی که به جویدن زیادی نیاز دارند پرهیز کند.
رژیم غذایی مناسب ارتودنسی
افرادی که درمان ارتودنسی را در پیش گرفتهاند، باید رژیم غذایی مناسبی داشته باشند. خوردن مواد غذایی نرم کوچکترین دردی ندارد. در چند ساعت اولیه بعد از قرار دادن بریس ها ممکن است که خوردن وعدههای غذایی بیشتر طول بکشد. دلیل آن تنظیم شدن بریسها است که باعث می شود جویدن غذا مدتی طول میکشد.
در برخی موارد ممکن است دندانها بیش از حد معمول حساس شوند. در روزهای اولیه بعد از قرار دادن بریس ها، باید از مصرف غذاهای سفت خودداری کرد. سعی کنید از رژیمهای غذایی نرم و مبتنی بر مایعات استفاده کنید. بهترین غذاهایی که میتوانیم به شما پیشنهاد کنیم شامل:
- پوره سیب زمینی
- ماست
- اسموتی ها
- ماکارونی و پنیر
- میوه های نرم مثل موز و توت
- بلغور، جو دوسر
- سوپ
غذاهای ممنوعه در هنگام ارتودنسی
اینکه افراد در هنگام ارتودنسی از مصرف غذاهای ممنوعه خودداری کنند، چندین مزیت دارد. در درجه اول مانع از ایجاد درد شدید در آن ناحیه میشود. مصرف غذاهای نرم باعث میشود که هیچ گونه آسیبی به سیمها و براکتها وارد نشود و شما برای تمیز کردن آنها با مشکلات و چالشهایی مواجه نشوید.
غذاهای سفت
مصرف غذاهایی مثل آبنباتهای سفت یا یخ میتواند به اجزای بریس ها آسیب زده و حتی ممکن است باعث شکستن آنها شود.
غذاهای چسبنده
مصرف انواع آدامس، تافی یا کارامل میتواند در لابه لای بریس ها گیر کنند که باعث سختی در تمیز کردن آنها شده و میزان پوسیدگی دندانها را بیشتر میکند.
غذاهای جویدنی
غذاهایی که به جویدن بیشترین نیاز دارند، میتوانند به بریس ها فشار بیشتری وارد کرده و درد ارتودنسی را بیشتر کنند. شما باید از خوردن این قبیل غذاها مثل گوشت، پاستیل و یا نانهای سفت شده پرهیز کنید.
غذاهای ترد
مصرف غذاهای ترد مثل چیپس، ذرت بوداده یا برخی سبزیجات خام مثل هویج و برخی میوهها مثل سیب میتواند باعث ایجاد ناراحتی شما شده و به براکتها و سیمهای بریس آسیب وارد کنند.
غذاها و نوشیدنیهایی با قند بالا
مصرف بیش از حد قند یا نوشیدنیهای گازدار و همچنین مصرف تنقلات شیرین میتواند به مرور زمان باعث پوسیدگی دندانها شود. در این حالت ممکن است که امکان تمیز کردن آنها به راحتی مقدور نباشد.
جایگزین ارتودنسی با درد کمتر
برخی افراد به دنبال یک سری روشهای درمانی هستند که برایشان هیچگونه درد و آزاری نداشته باشد. به همین خاطر همیشه به دنبال یک روش جایگزین برای ارتودنسی میگردند که برایشان درد کمتری داشته باشد. این افراد سوال دارند که آیا این چنین روشی وجود دارد یا نه؟
۱_ مینی براکتها آن دسته از براکتهایی هستند که بین ریتینرها و براکتهای فلزی قرار میگیرند. مینی براکتها از جنس فولاد هستند و ۳۰ درصد از براکتهای معمولی کوچکتر میباشند. مینی براکتها باعث میشود که فرد درد کمتری حس کند.
ارتودنسیهای متحرک نوع دیگری از ارتودنسی هستند که در آنها از آلاینرهای شفاف استفاده شده و نسبت پروتئینسیهای معمولی درد کمتری دارند. این آلاینرها لبههای نرمی دارند و لثه بیمار را کمتر تحریک میکنند.
یک نوع دیگر از روشهای جایگزین استفاده از پروسیلین است. این بریسها اندازه بزرگتری نسبت به انواع بریس های معمولی دارند و دردی که برای بیمار ایجاد میکنند، خیلی کمتر است.
راهکار موثر برای کاهش درد ارتودنسی
برای کم کردن درد ارتودنسی یک سری راهکارهایی وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
مسکن و داروهای ضددرد
داروهای ضددردی وجود دارند که شما برای کاهش درد ارتودنسی میتوانید از آنها استفاده کنید. این داروها که شامل استامینوفن، ایبوپروفن و ناپروکسن سدیم میباشد را میتوانید بدون نسخه هم از داروخانهها تهیه کنید.
البته توصیه میشود اگر احساس درد کردید، زیر نظر پزشک متخصص از آنها استفاده نمایید. همچنین بخشهایی از دهان را که در آن ناحیع احساس درد میکنید را میتوانید با مواد بیحسی التیام ببخشید.
از بریس های سرامیکی استفاده کنید
شما به جای بریس فلزی میتوانید از بریزهای سرامیکی هم استفاده کنید. این براکتها هم ظاهر شیکی دارند و هم به بافت دهان شما هیچگونه آسیبی وارد نمیکنند. در نتیجه شما درد کمتری را تحمل میکنید. نظر متخصصین در مورد نوع بریس ها فرق میکند و باید نظر متخصص را در اولویت قرار دهید.
به بهداشت دهان و دندان خود بیشتر برسید
همانطوری که قبلاً به آن اشاره شد، پوسیدگی دندان میتواند منبع اصلی درد دندان بعد از ارتودنسی باشد. شما باید به موقع و به طور موثر به بهداشت دهان و دندان خودتان رسیدگی کنید تا به از بین بردن و کمتر کردن درد ارتودنسی کمک کنید. بروز یک سری مشکلات در طول دوره درمان میتواند باعث درد شود. یکسری راهکارهایی وجود دارد که از بروز درد میتوانیم جلوگیری کنیم.
مراقبت از براکتهای ارتودنسی ثابت
هر چقدر طول درمان بیشتر شود، شما هم به ناچار درد بیشتری را تحمل خواهید کرد و لازم است تعداد دفعات تنظیم دستگاه شما هم بیشتر شود. اما اگر از بریس های خودتان به خوبی مراقبت کنید، زودتر میتوانید روند درمان را به پایان برسانید.
استفاده از آبنمک برای کاهش درد ارتودنسی
نمک خاصیت ضدعفونی دارد، به همین خاطر یکی از روشهای خوب و مناسب برای کمتر کردن درد ناشی از ارتودنسی است، به خصوص در روزهای اولی که دهان و لثههای شما بعد از نصب کردن براکت و سیم ارتودنسی زخم شدهاند، استفاده از آب و نمک باعث التیام دادن دردها میشود. نمک میتواند بخش داخلی دهان شما را هم ضدعفونی کند.
استفاده از موم و وکس ارتودنسی
ممکن است به خاطر تعویض بودن بعضی از قسمتهای سیم ارتودنسی، لثه و یا دهان شما دچار التهاب و زخم شوند. این موارد باعث به وجود آمدن درد و سوزشهای زیادی میشود. اگر ویروسها لثه و دندان شما را زخم کنند، بهترین کاری که میتوانید انجام دهید، استفاده از وکس و یا عموم ارتودنسی است . شما میتوانید این مشکل را با متخصص ارتودنسی هم در میان بگذارید که برایتان موم یا وکس تجویز کند.
استفاده از کمپرس یخ
زمانی که شما درمان ارتودنسی را به تازگی انجام دادهاید، برای التیام و کم شدن درد و التهاب دهان و لثه میتوانید از کمپرس یخ استفاده کنید. برای این کار کافی است که یخ را روی لثهها و یا بخشهایی که احساس درد میکنید قرار دهید.
این کار باعث میشود که در دهان شما یک بیحسی موقت ایجاد شود. کمپرس یخ دما را پایین آورده و باعث بهتر شدن تورم و زخمهایتان خواهد شد.
مصرف غذاهای مناسب
در بسیاری از مواقع ممکن است شما بعد از انجام ارتودنسی هیچ دردی را احساس نکنید. زمانی که شروع به جویدن غذا کردید، درد خودش را نشان میدهد. لازم است که شما غذاهای نرم استفاده کنید که به جویدن زیادی احتیاج ندارد.
علاوه بر درد برای جلوگیری از آسیب رساندن به بریس ها، متخصص از شما میخواهد که از غذاهای نرم استفاده نمایید، چون جویدن غذاهای سفت و سخت باعث شکستن بریس ها شده و در طول درمان باعث ایجاد درد میشود. در ادامه در مورد غذاهای مناسب و یا ممنوعه در هنگام ارتودنسی بیشتر صحبت خواهیم کرد.
استفاده از بیحسکنندههای خوراکی
شما علاوه بر کمپرس سرد میتوانید از بیحس کنندههای دیگر چون ژل افشانه مثل لیدوکائین و یا حتی میخک هم استفاده کنید. اما قبل از تهیه و مصرف این محصولات توصیه میکنیم که حتماً با ارتودنتیست خود و یا دکتر داروخانه در این زمینه مشورت کنید.
ماساژ لثه
اگر میپرسید که برای کم کردن درد ارتودنسی چه کاری باید انجام داد، همیشه منتظر این نباشید که یک داروی و ماده خاصی به شما معرفی شود. یکی از سادهترین کارها برای کم کردن درد و ناراحتی، ماساژ لثه است.
برای کار کافی است که با یکی از انگشتان خود به آرامی لثهها را به صورت دایرهوار ماساژ دهید. برای تاثیرگذاری بیشتر قبل از ماساژ سعی کنید روی لثهها از کمپرس سرد استفاده کنید.
صبوریکردن
برای اینکه درد ناشی از ارتودنسی کم شود، باید کمی صبر و شکیبایی داشته باشید. شما به زودی به این دستگاه جدید عادت کرده و خود را با آن وفق خواهید داد. مطمئن باشید هرگونه درد احتمالی به سرعت برطرف میشود.
